Các bước để tham gia TTCK Phái sinh

0
50
Thị trường chứng khoán phái sinh

Nhà đầu tư tham gia vào thị trường chứng khoán phái sinh (CKPS) không chỉ để tìm kiếm lợi nhuận từ hoạt động đầu cơ và kinh doanh chênh lệch giá, mà còn để phòng ngừa rủi ro. Trên thế giới, quy mô TTCK phái sinh lớn hơn rất nhiều TTCK cơ sở. Tại Việt Nam TTCK phái sinh mới chỉ bắt đầu, vì thế tiềm năng cho Thị trường phái sinh là rất lớn. Dưới đây tôi sẽ trình bày khái quát các bước cơ bản cho NĐT gia nhập vào thị trường đầy hấp dẫn này.

1. Hiểu biết cơ bản về chứng khoán phái sinh

Chứng khoán phái sinh là các công cụ tài chính mà giá trị của chúng phụ thuộc vào giá của một tài sản cơ sở.

Chứng khoán phái sinh quy định quyền lợi và/hoặc nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng đối với việc thanh toán và/hoặc chuyển giao tài sản cơ sở với một mức giá được thỏa thuận trước vào một thời điểm nhất định trong tương lai.

Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh có thể là hàng hóa như nông sản, kim loại, v,v.. hoặc công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, lãi suất, v.v.

Trên thế giới, có 4 loại CKPS cơ bản là:

– Hợp đồng kỳ hạn (Forwards);

– Hợp đồng tương lai (Futures);

– Hợp đồng quyền chọn (Options);

– Hợp đồng hoán đổi (Swaps).

Tuy nhiên, tại Việt nam sản phẩm CKPS đầu tiên được áp dụng là Hợp đồng tương lai trên chỉ số cổ phiếu (VN30 và HNX30) và Hợp đồng tương lai trên trái phiếu chính phủ (kỳ hạn 5 năm)

Đối với những nhà đầu tư đã từng tham gia giao dịch các công cụ phái sinh khác trên thị trường tiền tệ hoặc hàng hóa thì việc tìm hiểu về các loại CKPS và cách thức giao dịch các loại sản phẩm này sẽ trở nên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, cách tiếp cận thông thường là nhà đầu tư có thể tự tìm hiểu qua sách, báo, tài liệu, truyền hình hoặc tham gia các chương trình đào tạo về CKPS tại các trung tâm đào tạo uy tín như Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán của UBCKNN.

Để hiểu rõ hơn về TTCK phái sinh, NĐT đọc bài “Chứng khoán phái sinh là gì?” tại đây.

2. Mở tài khoản tại CTCK

Đến thời điểm hiện tại có 7 CTCK được cấp phép cho hoạt động kinh doanh CKPS, đó là các công ty chứng khoán (CTCK): HSC, MBS, VND, BSI, VPBS, SSI và VCSC. Dự kiến sẽ có 8 CTCK vận hành cùng TTCK phái sinh trong thời gian đầu.

HSC là CTCK hàng đầu và cũng là một trong những thành viên tham gia xây dựng TTCK phái sinh ở Việt Nam, đồng thời sắp tới HSC cũng sẽ tham gia làm nhà tạo lập cho TTCK phái sinh. Với nền tảng tài chỉnh, công nghệ và quản trị tốt thì việc NĐT chọn HSC để mở tài khoản CKPS là lựa chọn đúng đắn.

Theo quy định hiện hành (Nghị định 42/NĐ-CP và Thông tư hướng dẫn 11/2016/TT-BTC về CKPS và TTCKPS), NĐT phải ký hợp đồng mở tài khoản giao dịch CKPS với thành viên giao dịch (các CTCK), được mở nhiều tài khoản giao dịch CKPS theo nguyên tắc tại mỗi thành viên giao dịch chỉ được mở 01 tài khoản giao dịch và ứng với mỗi tài khoản giao dịch thì nhà đầu tư được mở tài khoản ký quỹ bao gồm 01 tài khoản tiền gửi ký quỹ và 01 tài khoản chứng khoán ký quỹ tại thành viên bù trừ được chỉ định.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký mã số giao dịch chứng khoán theo quy định pháp luật chứng khoán về hoạt động đầu tư nước ngoài trên TTCK trước khi mở tài khoản giao dịch CKPS như các nhà đầu tư thông thường.

Để biết thêm chi tiết, mở tài khoản CKPS tại HSC NĐT đọc tại đây.

3. Ký quỹ ban đầu

Không giống như thị trường cổ phiếu, nhà đầu tư muốn mua cổ phiếu phải có đủ tiền (100%) và muốn bán chứng khoán phải có đủ chứng khoán trên tài khoản giao dịch của mình, trên TTCKPS nhà đầu tư chỉ cần ký quỹ một số tiền rất nhỏ so với giá trị hợp đồng CKPS. Do đó, trước khi đặt lệnh (không phải lệnh giao dịch đối ứng để đóng vị thế đã mở trước đó) nhà đầu tư phải thực hiện ký quỹ lần đầu theo một tỷ lệ nhất định do thành viên bù trừ quy định tương ứng với số CKPS dự kiến mua/bán. Tại HSC số tiền ký quỹ ban đầu tối thiểu là 15 triệu VNĐ.

Hiện nay, nhà đầu tư có thể thực hiện ký quỹ bằng tiền hoặc chứng khoán. Nếu là chứng khoán phải đáp ứng một số điều kiện nhất định theo quy định của Trung tâm Lưu ký chứng khoán và quy định riêng của từng thành viên bù trừ CKPS. Vì các CKPS chuẩn này được định giá hàng ngày (mark-to-market) nên nhà đầu tư cần thường xuyên theo dõi biến động giá trị tài sản ký quỹ trên tài khoản để có thể đáp ứng các yêu cầu ký quỹ khi cần thiết, tránh bị rơi vào tình huống bị thanh lý vị thế không như mong muốn.

4. Đặt lệnh, thanh toán và theo dõi tỷ lệ ký quỹ

Lệnh của nhà đầu tư được khớp trên hệ thống giao dịch của SGDCK và sau khi lệnh được khớp thì nhà đầu tư được coi là đã tham gia hợp đồng CKPS, có đầy đủ quyền và hoàn toàn chịu trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng.

Đặt lệnh, thanh toán -Nguồn: HNX

Theo đó, trong thời gian nắm giữ hợp đồng (vị thế) nhà đầu tư phải đảm bảo ký quỹ duy trì theo yêu cầu của thành viên bù trừ.

Cụ thể, nhà đầu tư phải bổ sung ký quỹ khi giá trị tài sản ký quỹ xuống dưới giá trị ký quỹ duy trì hoặc số dư tiền gửi ký quỹ không đảm bảo tỷ lệ ký quỹ duy trì bằng tiền. Sau một khoảng thời gian nhất định, nhà đầu tư chưa bổ sung khoản ký quỹ theo quy định thì CTCK có thể thanh lý vị thế của nhà đầu tư.

Ngược lại, nhà đầu tư được rút bớt tài sản ký quỹ nếu giá trị tài sản ký quỹ vượt giá trị ký quỹ duy trì yêu cầu của thành viên bù trừ quy định.

Trên đây tôi đã trình bày những bước cơ bản nhất cho NĐT muốn tham gia vào TTCK phái sinh. Nếu có bất cứ thắc mắc nào, xin liên lạc với tôi qua:


Mr Mạnh

SĐT/Zalo: 0983.63.83.99

Skype: manh.nviet

Email: manh.nviet@gmail.com

Website: dautu-chungkhoan.com

 

ĐỂ LẠI BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here